İşveren Maaşı Elden Ödediğini, İşçi Hiç Para Almadığını Söylerse Mahkeme Kime İnanır?
İşçi aylarca çalıştığını, ancak ücretlerinin kendisine ödenmediğini ileri sürüyor; işveren ise maaşların her ay elden ve eksiksiz biçimde verildiğini savunuyor. Ortada banka dekontu, imzalı makbuz veya güvenilir bir bordro bulunmadığında mahkeme hangi tarafın anlatımını esas alacaktır? İşverenin “Parayı elden verdim.” demesi yeterli midir, yoksa işçinin “Hiç ödeme almadım.” şeklindeki beyanı doğrudan kabul mü edilir? Uygulamada ücret davalarının önemli bir bölümü tam olarak bu ispat uyuşmazlığı etrafında şekillenmektedir.
Ücret, iş sözleşmesinde işverenin en temel borcudur. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 32. maddesine göre ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır. İşçi iş görme edimini yerine getirirken işveren de kararlaştırılan ücreti zamanında ve eksiksiz ödemek zorundadır. İşçi açısından ücret çoğu zaman tek geçim kaynağı olduğundan, kanun koyucu ücretin ödenmesine, belgelenmesine ve korunmasına ilişkin özel hükümler getirmiştir.
Bu tür davalarda ilk olarak iki farklı iddianın birbirinden ayrılması gerekir. Birincisi işçinin ücretinin ne kadar olduğu, ikincisi ise belirlenen bu ücretin ödenip ödenmediğidir. Bu iki mesele aynı ispat kurallarına tabi değildir. İşçi, sözleşmede veya resmî kayıtlarda görünen ücretinden daha yüksek bir maaş aldığını ileri sürüyorsa gerçek ücret miktarını ispat etmek durumundadır. Buna karşılık ücret miktarı belirlendikten sonra bunun ödendiğini ispat yükü kural olarak işverene aittir. Çünkü ücret ödeme borcunun sona erdiğini ileri süren taraf işverendir.
Örneğin SGK kayıtlarında ve ücret bordrolarında işçinin maaşı asgari ücret olarak gösterilmiş, işçi ise gerçekte aylık 50.000 TL ücretle çalıştığını ileri sürmüş olabilir. Bu durumda işçi, gerçek ücretinin 50.000 TL olduğunu iş sözleşmesi, banka kayıtları, işyeri yazışmaları, emsal ücret araştırması, meslek odası verileri, yaptığı işin niteliği, kıdemi, çalışma süresi ve tanık anlatımlarıyla ortaya koymaya çalışacaktır. Gerçek ücret belirlendikten sonra işveren, bu ücretin hangi aylarda ve hangi yöntemle ödendiğini ispatlamak zorundadır.
İşverenin “Maaşları elden ödedim.” şeklindeki soyut savunması, tek başına ücret borcunun sona erdiğini göstermeye yetmez. Ödeme, hukuki niteliği itibarıyla borcu sona erdiren bir işlemdir. Bu nedenle ödemenin yapıldığını ileri süren işverenin, iddiasını ödeme belgesiyle desteklemesi gerekir. Banka dekontu, işçinin imzasını taşıyan ücret bordrosu, imzalı ücret hesap pusulası, tahsil makbuzu veya ödemenin gerçekleştirildiğini açıkça gösteren başka bir yazılı belge bu noktada önem taşır.
Ücretin banka aracılığıyla yatırılmış olması hâlinde ispat sorunu çoğu zaman daha kolay çözülür. Banka kayıtlarında işveren hesabından işçi hesabına yapılan transferin tarihi, tutarı ve açıklaması görülebilir. Ancak banka hesabına para gönderilmiş olması da her zaman bütün ücret alacaklarının ödendiğini göstermez. Transfer açıklamasında “maaş”, “ücret”, “fazla mesai”, “prim” veya ilgili ay bilgisi bulunup bulunmadığı incelenmelidir. İşverenin farklı bir borç için yaptığı ödemeyi sonradan maaş ödemesi olarak göstermesi mümkün değildir. Ödemenin hangi alacağa ilişkin olduğu tereddütlü ise dosyadaki diğer belgeler ve tarafların önceki uygulamaları birlikte değerlendirilir.
İşverenin Türkiye genelinde çalıştırdığı işçi sayısı mevzuatta belirlenen banka yoluyla ödeme sınırına ulaşıyorsa ücret, prim, ikramiye ve benzeri istihkakların banka aracılığıyla ödenmesi gerekir. Güncel düzenleme uyarınca Türkiye genelinde en az beş işçi çalıştıran işverenlerin ücret ödemelerini banka aracılığıyla yapması zorunludur. Bu kapsamdaki bir işverenin yıllarca bütün maaşları elden ödediğini savunması, hem mevzuata aykırılık hem de ispat bakımından ciddi sorun doğurur. Bankadan ödeme zorunluluğuna uymamak, işverenin ücret borcundan otomatik olarak mahkûm edilmesi anlamına gelmese de “elden ödedim” savunmasının güvenilirliğini önemli ölçüde zayıflatabilir.
Banka yoluyla ödeme zorunluluğu bulunmayan bir işyerinde ücretin elden ödenmesi kendiliğinden geçersiz değildir. Ancak elden ödeme yapan işverenin bu ödemeyi belgelendirmesi gerekir. İşçiye para teslim edilirken hangi aya ilişkin olduğu, brüt ve net tutar, yapılan kesintiler ve ödeme tarihi gösterilmeli; işçinin imzası alınmalıdır. Hiçbir belge düzenlemeden yıllarca elden ücret ödediğini söyleyen işveren, ödeme borcunu yerine getirdiğini ispat etmekte güçlük yaşayacaktır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 37. maddesine göre işveren, işyerinde veya banka aracılığıyla yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösteren imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır. Bu pusulada ödemenin günü, ait olduğu dönem, fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi eklemeler ile vergi, sigorta primi, avans ve nafaka gibi kesintilerin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Ücret hesap pusulası yalnızca şekli bir evrak değildir; işçiye hangi alacağının hangi miktarda ödendiğini açıklayan temel belgedir.
Bununla birlikte her ücret bordrosu işveren lehine kesin ödeme belgesi sayılmaz. Bordronun işçinin gerçek imzasını taşıyıp taşımadığı, bordro üzerinde “ödendi”, “nakden aldım” veya benzeri bir kayıt bulunup bulunmadığı, tutarların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ve bordronun hangi döneme ilişkin olduğu incelenmelidir. İşçinin imzasını taşımayan, işveren tarafından tek taraflı düzenlenen bordrolar, ücretin ödendiğini tek başına kanıtlamaz. Böyle bir belge işverenin kendi kayıtlarından ibarettir.
İmzalı bordro bakımından da belgenin içeriği önemlidir. İşçi, bordroyu yalnızca teslim aldığına ilişkin imzalamış olabilir veya imza bordro üzerindeki bilgileri gördüğünü gösterebilir. İmzanın aynı zamanda paranın nakden teslim alındığını gösterip göstermediği belgedeki ifadelerden anlaşılmalıdır. Bordroda açıkça ücretin nakden ve eksiksiz alındığı yazılıysa bu belge işveren lehine güçlü delil oluşturur. Ancak işçi imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerse imza incelemesi yapılabilir. Boş kâğıda veya içeriği sonradan doldurulan belgeye imza atıldığını iddia ediyorsa bu iddiasını somutlaştırması gerekir.
İşverenin her ay birbirinin aynısı bordroları topluca hazırlaması, işçiye imzalatması ancak fiilen para vermemesi ihtimali de uygulamada görülmektedir. Böyle bir durumda işçi, bordronun gerçeği yansıtmadığını ileri sürebilir. İşçinin bordroya ihtirazi kayıt koymuş olması, banka hareketlerinde karşılık bulunmaması, aynı dönemde işverenden ücret talep eden yazışmalar göndermesi, işverenin ödeme günlerindeki kasa kayıtlarının uyumsuzluğu ve diğer çalışanların anlatımları bordronun ispat değerinin değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.
İmzalı bordrolar kural olarak sahteliği ispat edilinceye kadar delil niteliği taşısa da iş hukukunda belgenin içeriği, düzenlenme şekli ve çalışma yaşamının gerçekleri birlikte değerlendirilir. İşverenin bordroda yüksek bir ücret gösterip SGK’ya daha düşük kazanç bildirmesi veya bordroda ödeme yapıldığını yazmasına rağmen işyeri kasa ve muhasebe kayıtlarında para çıkışı bulunmaması çelişki oluşturabilir. Mahkeme, yalnızca belgenin başlığına bakarak değil, tüm delilleri birlikte değerlendirerek sonuca ulaşır.
İşçinin ücret almadığını göstermek için mutlaka yazılı bir belge sunması beklenmez. Çünkü olumsuz bir olgu olan “ödeme yapılmadığını” belgelendirmek çoğu zaman mümkün değildir. İşçi çalıştığını ve ücret alacağının doğduğunu ortaya koyduktan sonra işveren ödediğini ispatlamalıdır. İşçi, ücretin ödenmediğine ilişkin WhatsApp mesajlarını, e-postaları, işverene gönderdiği ihtarnameyi, ücret talep ettiği sesli veya yazılı iletişimi, banka hesabındaki hareketleri ve tanık anlatımlarını dosyaya sunabilir. Bunlar işverenin ödeme savunmasının değerlendirilmesinde önem taşır.
İşçi ücretlerinin sürekli geciktiğine veya hiç ödenmediğine ilişkin işverene mesaj gönderdiğinde işverenin verdiği cevap da delil olabilir. “Bu ay ödeme yapamadık”, “haftaya maaşları yatıracağım”, “iki aylık alacağını kapatacağız” veya “nakit sıkıntısı var” şeklindeki cevaplar, ücretin henüz ödenmediğini gösteren işveren ikrarı niteliğinde değerlendirilebilir. Mesajların kime ait olduğu, bütünlüğü ve hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği ayrıca incelenir.
Tanık anlatımlarının bu davalardaki değeri, ispat edilmek istenen olguya göre değişir. İşçinin hangi ücretle çalıştığı, işyerindeki genel ödeme düzeni, maaşların elden mi bankadan mı ödendiği ve ücretlerin düzenli olarak gecikip gecikmediği tanıkla açıklanabilir. Ancak işverenin belirli bir ayın ücretini belirli bir tarihte işçiye elden ödediğini yalnızca “Ben de orada çalışıyordum, maaşlar genelde ödenirdi.” şeklindeki genel bir tanık beyanıyla kanıtlaması çoğu zaman mümkün değildir.
İşverenin ödeme anında hazır bulunan bir tanığının bulunması hâlinde dahi, yüksek tutarlı ve düzenli ücret ödemelerinin neden hiçbir yazılı belgeye bağlanmadığı sorgulanacaktır. Her ay tekrarlanan ücret ödeme borcunun yalnızca tanık anlatımıyla ispatlanmaya çalışılması, işverenin belge düzenleme yükümlülüğü karşısında yeterli görülmeyebilir. Özellikle işverenin yakın akrabası, ortağı, yöneticisi veya hâlen işverene bağlı çalışan kişinin beyanı, tarafsızlık ve bilgi kaynağı yönünden dikkatle değerlendirilir.
İşçi tanıklarının da aynı işverene karşı davası bulunması, beyanlarının otomatik olarak değersiz olduğu anlamına gelmez. Ancak tanığın işverenle husumeti, kendi alacak davasının bulunması, olayları bizzat görüp görmediği ve anlatımının diğer delillerle uyumu mahkemece incelenir. Tanığın yalnızca işçiden duyduğu bilgileri tekrar etmesi ile işyerindeki ödeme düzenini bizzat bilmesi aynı ispat değerine sahip değildir.
Bordroda işçinin ücreti düşük gösteriliyor, kalan bölümün elden ödendiği ileri sürülüyorsa uyuşmazlık daha farklı bir hâl alır. Uygulamada bazı işverenlerin SGK primini ve vergi yükünü azaltmak amacıyla gerçek ücretin bir kısmını bankaya yatırdığı, kalan kısmını elden ödediği görülmektedir. Böyle bir sistemin varlığı, işçinin gerçek ücretini ve eksik kalan alacağını ispat etmesini zorlaştırsa da imkânsız kılmaz.
Mahkeme gerçek ücreti belirlerken işçinin kıdemini, mesleki unvanını, yaptığı işi, eğitim düzeyini, işyerinin büyüklüğünü, aynı işyerindeki emsal çalışanların ücretlerini ve ilgili meslek kuruluşlarının bildirdiği emsal ücretleri dikkate alabilir. Bir genel müdürün, uzman mühendisin, deneyimli ustanın veya uzun yıllar çalışan satış yöneticisinin kayıtlarda sürekli asgari ücretli gösterilmesi hayatın olağan akışına uygun bulunmayabilir. Ancak yalnızca meslek unvanından hareketle işçinin ileri sürdüğü bütün ücret miktarının kabul edilmesi de doğru değildir; iddia diğer delillerle desteklenmelidir.
İşveren, işçinin ücretini elden ödediğini ispatlamak için ticari defterlerini ve kasa kayıtlarını da sunabilir. Ancak işverenin kendi ticari defterine “işçi ücretleri ödendi” kaydı düşmesi tek başına paranın işçiye teslim edildiğini göstermez. Muhasebe kaydının dayanak belgesi, kasa çıkış fişi, işçi imzası, bordro ve diğer kayıtlarla uyumu araştırılmalıdır. İşveren tarafından tek taraflı oluşturulan kayıtlar, karşı tarafı bağlayan kesin delil olarak kabul edilemez.
İşyerinin kasa hesabından ilgili tarihlerde ücret toplamı kadar nakit çıkış yapılmış olması da tek başına her işçiye ödeme yapıldığını kanıtlamaz. Paranın kim tarafından teslim alındığı ve hangi alacak için ödendiği belirlenmelidir. Özellikle çok sayıda işçinin bulunduğu bir işyerinde, her ay yüksek tutarda nakit para çıktığı savunulmasına rağmen hiçbir işçinin imzasının bulunmaması, işverenin iş organizasyonu ve belge düzeni bakımından açıklama gerektirir.
İşverenin işçiden aldığı ibranameye dayanması hâlinde Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesindeki sıkı geçerlilik koşulları uygulanır. İşçi alacaklarına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, iş sözleşmesinin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türü ve miktarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin hak tutarına göre noksansız biçimde banka aracılığıyla yapılması gerekir. Bu şartları taşımayan ibra sözleşmeleri kesin hükümsüzdür.
Bu nedenle işverenin işten çıkış günü işçiye “Bütün ücretlerimi aldım, hiçbir alacağım yoktur.” şeklinde genel bir belge imzalatması çoğu durumda geçerli bir ibra sağlamaz. Ödeme banka aracılığıyla yapılmamışsa, alacak kalemleri ve miktarları açıkça gösterilmemişse veya belge iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren bir ay geçmeden düzenlenmişse işveren bu belgeyle bütün ücret borçlarından kurtulamaz. Belgede yer alan ödeme miktarı, şartlarına göre yalnızca makbuz hükmünde değerlendirilebilir.
Ücret alacağının eksik veya hiç ödenmemesi, işçiye yalnızca dava açma hakkı vermez. İş Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca ücretin kanun veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmemesi ya da ödenmemesi, şartları oluştuğunda işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle derhâl feshetme hakkı verebilir. En az bir yıllık kıdemi bulunan işçi, haklı fesih koşulları gerçekleşmişse kıdem tazminatı da talep edebilir.
Ayrıca İş Kanunu’nun 34. maddesine göre ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden olmaksızın ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. İşçilerin bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev sayılmaz. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.
Ancak işçinin ücret ödenmediği için çalışmaktan kaçınma veya iş sözleşmesini feshetme hakkını kullanırken somut olayın şartlarını dikkatle değerlendirmesi gerekir. Ödemenin yalnızca birkaç saat gecikmesi, hesaplama konusunda iyi niyetli ve küçük bir uyuşmazlık bulunması veya ödeme gününün açıkça belirlenmemiş olması her olayda aynı sonucu doğurmaz. İşçi, ücret talebini yazılı hâle getirerek delil oluşturmalı ve fesih iradesini hangi gerekçeye dayandırdığını açıkça bildirmelidir.
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Her ücret alacağı, muaccel olduğu tarihten itibaren ayrı ayrı zamanaşımına uğrar. İş sözleşmesinin devam ediyor olması zamanaşımını kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle işçinin yıllarca maaş alamamasına rağmen hiçbir işlem yapmadan beklemesi, eski dönem ücretleri bakımından hak kaybına yol açabilir.
İşçi ücret alacağı davası açmadan önce, kural olarak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca zorunlu arabuluculuğa başvurmalıdır. Arabuluculuk sürecinde işverenin ödeme belgeleri, banka kayıtları, bordrolar ve tarafların hesaplamaları incelenebilir. Anlaşma sağlanamazsa görevli iş mahkemesinde dava açılır. İşçi, dava dilekçesinde hangi dönemlere ait ne kadar ücret talep ettiğini mümkün olduğunca açık biçimde göstermelidir.
Ücretin ödenmediği iddiasında SGK kayıtları da önem taşır ancak prim bildirimleri ödeme belgesi değildir. İşverenin işçiyi belirli bir ücret üzerinden SGK’ya bildirmiş olması, o ücretin fiilen ödendiğini göstermez. SGK bildirimi, işverenin işçinin prime esas kazancına ilişkin beyanıdır. Ücret borcunun ifa edildiğinin ayrıca banka kaydı, imzalı makbuz veya başka güvenilir delille ortaya konulması gerekir.
Aynı şekilde işçinin ücret bordrosunun vergi ve SGK sistemlerinde kayıtlı olması da fiilî ödeme yapılmış olduğunu tek başına ispatlamaz. Tahakkuk ile ödeme farklı kavramlardır. Bordroda ücretin hesaplanması, işverenin o tutarı işçiye fiilen teslim ettiği anlamına gelmez. Mahkeme tahakkuk belgesi ile ödeme belgesini birbirinden ayırmalıdır.
İşveren bazı aylarda banka aracılığıyla, bazı aylarda ise elden ödeme yaptığını ileri sürüyorsa her ay ayrı ayrı değerlendirilir. Banka kaydı bulunan dönemler bakımından ödemenin miktarı ve mahsubu belirlenir; elden ödeme savunulan dönemler için işverenin sunduğu belgeler incelenir. Birkaç ayın ücretinin bankadan yatırılması, diğer bütün ayların da ödendiğine ilişkin karine oluşturmaz.
Banka hesabına işveren tarafından toplu bir para yatırılması hâlinde ödemenin hangi aylara ve hangi alacaklara mahsup edildiği de belirlenmelidir. Transfer açıklaması bulunmuyorsa tarafların mesajları, bordrolar, muhasebe kayıtları ve ödeme tarihleri incelenir. İşveren, yaptığı ödemenin kıdem tazminatı olduğunu söylerken işçi bunun birikmiş ücret olduğunu ileri sürebilir. Bu durumda ödemenin amacı somut delillerle tespit edilmelidir.
İşçinin ücretini elden aldığını kabul ettiği ancak eksik ödeme yapıldığını söylediği durumlarda da işveren, tam ödeme savunmasını belgelendirmelidir. Örneğin işçi aylık 40.000 TL ücretle çalıştığını, kendisine her ay yalnızca 25.000 TL verildiğini ileri sürüyorsa önce gerçek ücret miktarı, ardından yapılan ödemeler belirlenir. İşverenin “Her ay tamamını verdim.” savunması ödeme belgeleriyle desteklenmelidir.
İşverenin bütün işçilerin ücretlerini aynı gün elden ödediğini ileri sürmesine rağmen yalnızca davacı işçiye ilişkin belgenin bulunmaması da değerlendirmeye açıktır. Diğer çalışanlara ait imzalı ödeme belgelerinin düzenli bulunması, davacıya ait hiçbir belgenin bulunmaması, işverenin savunmasını güçlendirmek yerine bazı durumlarda zayıflatabilir. Çünkü işverenin belge düzenleme alışkanlığı bulunduğu hâlde yalnızca uyuşmazlık konusu işçi bakımından belge bulunmaması açıklanmalıdır.
İşçinin elden ücret aldığı dönemde herhangi bir itirazda bulunmamış olması, ücretin eksiksiz ödendiğini tek başına göstermez. İşçinin işini kaybetme endişesi, ekonomik bağımlılığı veya işveren karşısındaki zayıf konumu nedeniyle çalışma devam ederken sessiz kalması mümkündür. Ancak işçinin uzun süre hiçbir talepte bulunmaması, daha sonra çok yüksek tutarda ücret alacağı ileri sürmesi hâlinde dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir.
Mahkeme, taraflardan birini yalnızca işçi veya işveren olduğu için peşinen haklı kabul etmez. İş hukukunun işçiyi koruyucu niteliği, işçinin her iddiasının ispat aranmaksızın kabul edileceği anlamına gelmez. Aynı şekilde işverenin ticari defter ve bordro düzenlemiş olması da her kaydın otomatik olarak doğru kabul edilmesini sağlamaz. Hâkim, ispat yükünü doğru belirlemeli, delilleri tarafların konumu ve çalışma yaşamının gerçekleri içerisinde değerlendirmelidir.
Ücret miktarını ve çalışma olgusunu ileri süren işçi, iddiasını destekleyen delilleri sunmalı; ücretin ödendiğini ileri süren işveren ise borcu sona erdiren ödemeyi güvenilir belgelerle kanıtlamalıdır. İşverenin banka kaydı, imzalı ve içeriği açık bordro veya makbuz sunamadığı, yalnızca “Elden ödedim.” demekle yetindiği bir dosyada ödeme savunmasının kabul edilmesi güçtür. Buna karşılık işçinin imzasını taşıyan, dönemi ve tutarı açıkça gösteren geçerli ödeme belgeleri varsa işçinin “Hiç para almadım.” iddiasının ayrıca güçlü delillerle desteklenmesi gerekir.
Sonuç olarak işveren maaşı elden ödediğini, işçi ise hiçbir ödeme almadığını söylüyorsa mahkeme yalnızca tarafların sözlerine bakarak karar vermez. Ücret miktarı, çalışma süresi, banka kayıtları, imzalı bordrolar, ücret hesap pusulaları, tahsil makbuzları, ticari defterler, kasa kayıtları, mesajlar, ihtarnameler ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilir. Ancak temel ispat kuralı açıktır: Ücret borcunun doğduğunu gösteren çalışma olgusu ve ücret miktarı belirlendikten sonra, borcun ödendiğini ispat etme yükü işverene aittir.
İşveren açısından en güvenli yöntem, ücretleri banka aracılığıyla, doğru açıklama ve ilgili dönem bilgisiyle ödemek; her ay ayrıntılı ücret hesap pusulası düzenlemektir. Elden ödeme yapılacaksa işçinin gerçek imzasını taşıyan, ödeme tarihini, dönemini ve tutarını açıkça gösteren belge alınmalıdır. İşçi açısından ise ücretlerin ödenmediğine veya eksik ödendiğine ilişkin mesajlar, banka kayıtları ve yazılı talepler saklanmalı, zamanaşımı süresi geçirilmeden hukuki yollara başvurulmalıdır.
Çünkü iş mahkemesinde “Ödedim.” veya “Almadım.” demek davayı tek başına kazandırmaz. Belge düzenlemeyen işveren, yaptığı ödemeyi; hiçbir kayıt tutmayan işçi ise ücretinin miktarını ispat etmekte güçlük yaşayabilir. Ücret uyuşmazlıklarının sonucu çoğu zaman tarafların yıllar sonra ne söylediğinden çok, çalışma ilişkisi devam ederken hangi kayıtları oluşturduğuna bağlıdır.
